Schoolreglement

In 1790 werd in Krommenie door de 'Burgemeesteren en Vroedschappen' een schoolreglement opgesteld wat door de aangestelde schoolmeesters diende te worden ondertekend. Waarschijnlijk werd een dergelijk reglement ook aan de schoolmeesters te Krommeniedijk voorgelegd. In Krommeniedijk en zijn kerk haalt dominee Boeke dit reglement aan:

Schoolreglement

Artikel 1. In den Schoolmeester word vereyst, dat hij zij Een Lidmaat van de gereformeerde Kerk, met getuygenis van gesondheydt des geloofs en godsaligheijd des Levens voorsien, die met sijne handtekening de formulieren van Eenigheijdt voor goed Keuren, En heijliglijk beleeven, ten Eynden dus in staat te zijn, om de Jeugd in de gronden, van de Christelijke Reliegie En in den oeffening van Deugt zedigheijd en Godsvrugt te Kennen onderwijsen.

Artikel 2. De Schoolmeester zal zijn schooldienst altoos in eygen Persoon moeten waarnemen, …

Artikel 3. De gewoone schooluuren zullen zijn voor de middag van Negen tot half Twaalf, En namiddag van één tot vier Uuren, moetende 't school een half uur voor dien tijd worden geopent… aan den meester overgelaaten… wanneer dater in den wintertijdt vuur diend aangelegd te worden; daagste vooren de Kinderen te Recommanderen, dat ieder Een of meer turven van hunnen huijsen meden brengen…

Artikel 4. De Vacantiën sullen zijn, de derde Paasch & Kersdagen den geheelen week van Pinxteren voorts ieder donderdag namiddag, en des zaterdags 't school ten drie uuren mogen Laaten uijtgaan, zonder op andere tijden Eenige spel of vroeg uijtdaagen te geven, en wanneer de kinderen zulx zomwijlen begeeren, zal de meester zooveel mogelijk ondersoek doen, of dat wel met Consent der ouderen geschied.

Artikel 5. Altoos zal men met God beginnen En Eijndigen, te dien Eijnde zullen voor andere dingen, de schrijvers bij beuurten zoo veel mogelijk klaar en verstaanbaar des morgens het Morgengebed, en des middags 't gebed na den Eeten moeten Bidden, En zal insgelijks des voormiddags met het gebed voor den Eeten, en des namiddags met het Avondgebed moeten beslooten worden, zullende ook voor het Eijndigen van het School Een of twee Verssen uyt Davids Psalmen moeten gesongen werden, En den meester bij 't Uijtgaan wel toesien, dat de kinderen Elkander niet verdringen, slaan of eenig Leed aandoen, onder Ernstige recommandatie dat zij zig Langs den weg, zedig, statig en beleevd zullen hebben te gedraagen; de Meester zal gehouden zijn, des Zaterdags namiddags 't school door Twee scholieren te laten veegen en 't vullis in 't gemene Vullishok te laten brengen.

Artikel 6. Terstond na het gebed, zal een ieder zijn Lessen met alle Naarstigheijd Lesen, zonder zijn tijdt met prenten of eenig ander speelgoed te verquisten. De schrijvers zullen eerst van vooren af aan hunne Lessen opseggen… en daar na hunnen geschreevenen schriften aan den Meester vertoonen… zullende Egter niet te veel tegelijk aan den Stoel mogen staan.

Artikel 7. De Schoolmeester zal geene andere Boeken dan geapprobeerden in 't school mogen Laten gebruijken, die ook op beqwaam Papier met een duijdelijke Letter gedruckt zijn, welke hij tegen een matigen Prijs aan de scholieren zal overdoen, behoudens 't Regt der Ouderen, om hunnen Kinderen selvs van zoodanige Boeken te mogen voorsien… De Schoolmeester zal ook geen tabak in 't school mogen rooken…

Artikel 8. Hij mag alleen zelfgeschreven voorbeelden aan de kinderen geven, en welckers Inhoud stigtelijk is… voor een civiele Prijs.

Artikel 9. Hij moet "Altoos goede Pennen en vast Papier voor 't schrijven geven, waarvan de Kinderen op ieder schooltijd een vierde, of zoo de ouders het begeren, een halve blz. zullen beschrijven, met bijvoeging van Jaar en dag en met ondertekening van hunne Naamen."

Artikel 10. "En opdat de Kinderen boven dit alles ook in de beginselen der Christelijke Gereformeerde Reliegie onderwesen worden, zal de schoolmeester stiptelijk nacomen, 't Reglement diesaangaande, in de Nationale Synode te dordregt gearresteerd Anno 1618 & 1619".

Artikel 11. "Uijt dien hoofde zal hij de Kinderen der Hervormden Weekelijks Eenige Vraagen van buijten Laten Leeren, 't zij uijt 't borstius [= Dr. Jacobus Borstius' catechisatieboekje Enige korte vragen voor de kleine kinderen uit 1654, dat zowel kennis van de leer, als van de bijbelse geschiedenis bijbracht], of Eenige andere Catechiseerboekje, hier ter plaatse gebruijkelijck Een iegelijk naar zijn Jaaren en Vatbaarheijd, en des Zaterdags na de middag deselve haar afvraagen, en zoo veel doenelijk uijtleggen, ook sommige in de Leer der Catechismus onderwijsen, op datter altoos een of meerdere zijn, die den volgenden dag in de Kerk de vragen van die Zondags afdeeling welke verhandeld staat te worden Prondtelijk kunnen beantwoorden, welkers namens de schoolmeester op een brievje moet aantekenen, en 't selve bijtijds op den Predikstoel nederleggen, ook zal hij de Kinderen Serieuselijk vermaanen, om des Zondags den openbaaren godsdienst bij te woonen, En des maandags daaromtrent ondersoek te doen…"

Artikel 12. Hij moet "de kinderen uyt 't Publijcke Gereform. Weeshuys voor niet onderwijsen." en

Artikel 13. "op zijn kosten een ondermeester tot genoegen van Regenten houden, in gedrag en wandel, zedig en stigtelijk…"

Artikel 14. Hij zal "geen Collio mogen waarneemen, op de wagt niet passen, ook hij of sijne huysgenoten niet tappen, gelagen setten, nog eenige Polijtijckue officien bedienen, of Neeringen hantering mogen doen, waardoor de Ed. Achtb. Magistraat of Eerw. Kerkenraad zouden mogen oordeelen, dat de Jeugt en 't leeren van goede kunsten en manieren eenigsinds verhinderd of de Kerk ontstigt zoude kunnen worden"

Artikel 15. spreekt van: "visitatores, die 's jaarlijks of om 't halfjaar… in 't school ondersoek comen doen (vanwege Magistraat en Kerkenraad)… over reglements-verandering en de mogelijkheid… om na verwerping van menigvuldige vermaaninge te onthouden de baten en Profijten tot de school en kerkendienst staande, indien de meester ongehoorzaam waaren".

Belangende den Kerkendienst:

Artikel 1. De Schoolmeester en voorzanger zal ten allen tijden 't sij op ordinaire 't sij Extraordinaire Predikdagen, Bededagen, of Bedestonden, den kerkendienst in Eijgen Persoon moeten vervullen, en niemand in zijn Plaase mogen stellen buyten Noodzaakelijkheijd en zulks dan ook met voorkennis en goedkeuring van den Predicant of Kerkenraad. De Schoolmeester zal op de Kerkdagen des morgens te 7 en te 8 uuren, en des namiddags te 12 uuren, zoo ook des Woensdagavond te 5 uuren, de Klok moeten luijden. Met voorlesen en singen de gemeente stigten en voorgaan, en alles wat in den Openbaaren Kerkendienst van een voorleser & voorsanger moet gedaan werden, zoodanig en op zulk een tijdt en wijse verrigten als de E. Kerkenraad alreede vast gesteld heeft of ook na deesen zoude oordelen ter bevordering van de meeste nut en stigting der gemeente te moeten geschieden, gelijk 't ook Nodig geacht word, dat de meester de Publijcque Catechisatie van 't begin tot 't Eijnde altoos bijwoone.

Artikel 2. De Schoolmeester zal wel zorg dragen, datter altoos versch, klaar en zuyver water zij tot der bedieninge van den doop.

Artikel 3. En omtrent 't Avondmaal, dat 't b(r)ood bijtijds gebakken werde en bequaam gesneden, om gebroken te kunnen worden voor de communie, de Tavel bijtijds dekken en in gereedheijd bringen en die zoo haast als doenelijk is weder weg te Ruijmen.

Artikel 4. De Meester zal de brievjes van desulke die een gebed of danksegging begeeren, gelijk ook de bekendmaking van den tijdt des Avondmaalsbediening op den Predikstoel moeten brengen, en in zijn doopboek de Naamen der Kinderen die ten doop gepresenteerd worden nevens die der ouderen Nauwkeurig aantekenen, met bijvoeging van den dag der geboorte en des doops, en telkens voor de te houdene Kerkenraad zijn doopboek met de brievjes aan den Predicant ter hand stellen.

Artikel 5. De Meester zal zorgvuldig agt geven op 't uurwerk om 't selven behoorlijk te stellen, te smeeren, ter Regtertijd te doen slaan, en 't selve ten dien Eijnde dagelijks in Eijgen Persoon opwinden, zonder dit aan Eenige scholieren buijten zijn Presentie toe te betrouwen. De Emolumenten, Profijten en Baten voor den Schoolmr. zullen zijn:
1. … Een bequame Dorpswoning of huijs; dat buyten zijn costen, altijd behoorlijk zal onderhouden worden.
2. … voor zijn vast Tractement tweehonderd Caroliegulden tot 20 stuijvers 't stuk in 't Jaar, zonder meer.
3. … van ider Scholier, die alleen Leeren Lesen twee stuyvers Per maand, die Leeren Lesen en Schrijven 2½ st. Per maand, en die Leeren cijfferen 4½ st. p.m…. waarvoor hij hun moet geven "beste bruine inkt".