Orgel

Net als de kerk van Krommeniedijk is ook het orgel opgenomen in het register van beschermde monumenten. Het was oorspronkelijk een huis(kabinet)orgel – gebouwd in de eerste helft van de negentiende eeuw – dat rond 1860 als kerkorgel in Assen in gebruik genomen is. Vermoedelijk heeft het orgel ooit dienst gedaan in Sappemeer, waarna het rond 1920 terecht kwam in het kerkgebouw van de Vereniging tot Evangelisatie in Wormer (waarschijnlijk in 1917, met de bouw van deze kerk aan de Dorpsstraat 28 te Wormer). Daar werd in 1962 door Flentrop Orgelbouw te Zaandam het huidige front aangebracht.

orgel1

Dit vlakke drieledige front vertoont geen eenheid van stijl; het heeft gotische spitsbogen, een renaissance tympaan, Louis XIV urnen en empire rozetten. Elk deel heeft zeven pijpen, waarvan de labia vanuit het midden oplopen, en is omlijst door spitsbogen en lijsten, elk voorzien van een kleine console. Tussen de spitsbogen bevinden zich twee catouches en op de hoeken twee halve cartouches, die doen denken aan wapenschilden. De kap bestond oorspronkelijk slechts uit een enkel versterkt ojiefprofiel aan de voorzijde en beide zijkanten. Het geheel wordt bekroond door een geschilderd tympaan, onderbroken door een vaas.

engel
(Met dank aan Joost Vermeulen, Flentrop Zaandam, voor de informatie, foto van Marcel Pelt)

In 1962 is dit geheel vervangen door een vijfdelige zware versterkte kroonlijst met daarop een geprofileerd tympaan, eveneens onderbroken door een vaas. De kas wordt geflankeerd door rijk gesneden S-voluten uit bladranken en rozetten op vierkante basementen in het midden voorzien van een rozet, die door een verkeerde kleurverdeling slecht als zodanig is te herkennen. De onderkas, die aan beide zijden van het front uitsteekt, bestaat uit drie verdiepte panelen links en rechts voorzien van een urn waarop een draperie en omgeven door acaciatakken. Aan de bovenzijde is het voorzien van een ohiefprofiel. Het middelste paneel is versierd met schalmeien, acaciataken en de tekst van Psalm 150:
Looft Hem met geklank der bazuin; looft Hem met de luit en met de harp! Looft Hem met de trommel en de fluit; looft Hem met snarenspel en orgel! Looft Hem met hel klinkende cimbalen; looft Hem met cimbalen van vreugdegeluid!

(Foto via Barbara Koning-Oortwijn. Op de foto staat het instrument in de consistoriekamer, op de plaats waar tegenwoordig het keukentje is)
(Foto via Barbara Koning-Oortwijn. Op de foto staat het instrument in de consistoriekamer, op de plaats waar tegenwoordig het keukentje is)

Toen in 1964 de Vereniging tot Evangelisatie in Wormer werd opgeheven, is het orgel in het daarop volgende jaar naar de kerk van Krommeniedijk overgebracht. Daar werd voor die tijd gebruik gemaakt van een harmonium, dat in 1908 in de kerk was geplaatst. Op 7 juni van dat jaar werd het instrument feestelijk ingewijd door de heer H.W. Flentrop, met medewerking van een violist en een zangeres. Organist was toentertijd de heer K. Molenaar, die op 30 mei 1937 door dominee Boeke gehuldigd werd vanwege zijn 30-jarig jubileum als organist te Krommeniedijk. Dominee Boeke meldt in zijn boek Krommeniedijk en zijn kerk dat, voordat het harmonium in de kerk kwam, Dirk Max daar reeds een kwart eeuw als voorzanger fungeerde. Dirk Max was de vader van de veerman, die bij Molletjesveer reizigers (waaronder dominee Boeke, die in Knollendam woonde) overzette.

(Met dank aan Joost Vermeulen, Flentrop Zaandam, voor de informatie, foto van Marcel Pelt)
(Met dank aan Joost Vermeulen, Flentrop Zaandam, voor de informatie, foto van Marcel Pelt)

In de loop der tijd is het orgel uitgebreid met het pijpwerk van de Holpijp 8′ en de Fluit 4′. De laatste restauratie aan het instrument, door Flentrop Orgelbouw, heeft plaatsgevonden in 2010.

De dispositie van het orgel is als volgt:
Prestant 8′
Holpijp 8′
Salicet 4′
Fluit 4′
Gemshoorn 2′
Quint 2 2/3′ (Diskant)

De windlade en balg (magazijnbalg met één schepbalg) zijn achttiende-eeuws, net als de eikenhouten deuren van de boven- en onderkas aan de achterzijde en het paneel met de lessenaar. De overige kasdelen zijn van grenenhout. De cancelindeling van de lade is: aan de beide uiteinden C-c respectievelijk Cis-cis, met de grootste pijp middenin, daartussen d-f3 chromatisch. De oudste pijpen bevinden zich in de volgende registers: Prestant 8′, Holpijp 8′ (houten pijpen) en Quint 2 2/3′. De Prestant 8′ is voor de tonen C-Fis gecombineerd met de Holpijp 8′, G-h staan in het front, de discant staat op de lade. De Salicet 4′ bestaat uit negentiende-eeuws pijpwerk met spitslabia. Pijpwerk uit begin twintigste-eeuw is te vinden in Holpijp 8′ (metalen pijpen), Fluit 4′ en Gemshoorn 2′. De toonhoogte is A=440 Hz, de omvang manuaal C-f3 en het instrument heeft een pedaalklavier met achttien toetsen C-f.

Langspeelplaat Orgels rondom het Alkmaarder meer, waarop te beluisteren valt hoe Aldert Winkelman (geboren in 1954 te Uitgeest) de kerkorgels bespeelt van Krommeniedijk, Akersloot, Westgraftdijk en Uitgeest.
Langspeelplaat Orgels rondom het Alkmaarder meer, waarop te beluisteren valt hoe Aldert Winkelman (geboren in 1954 te Uitgeest) de kerkorgels bespeelt van Krommeniedijk, Akersloot, Westgraftdijk en Uitgeest.